Początki zawodowe i rodzinne mały|Żona (zdjęcie późniejsze) Po studiach Unamuno wrócił w roku 1884 do rodzinnego Bilbao; podjął pracę w szkole którą sam ukończył, Instituto Vizcaíno, jako wykładowca łaciny. W roku 1886 opublikował w miejscowym El Noticiero de Bilbao swój pierwszy artykuł prasowy, będący próbą opisu architektury miasta tak jak jest ona widziana oczami młodej dziewczyny, Magdaleny. W roku 1888 ubiegał się katedrę psychologii w Instituto de Bilbao, ale odpadł na wstępnym etapie konkursuRabaté, Rabaté 2015, s. 55.. W tym samym czasie Unamuno zgłosił swoją kandydaturę na otwieraną właśnie przez biskajskie władze samorządowe katedrę języka baskijskiego w tym samym instytucie. Choć doszedł do etapu finalnego konkursu, ostatecznie przegrał z Resurrección María de Azkue, świeżo wyświęconym księdzem i późniejszym bardzo znanym baskologiem, jednym z pionierów rodzącej się filologii baskijskiej. W tym czasie był już narzeczonym Concepción Lizárraga Ezenarro (1864–1934), sieroty wychowywanej przez dziadków. Unamuno znał ją od dzieciństwa m.in. ze wspólnych katechez; już wtedy zwróciła jego uwagę, a wg niektórych źródeł już w wieku 12 lat przyrzekli sobie miłość. To właśnie ona była „Magdaleną” z jego pierwszego artykułu.