Itzcuintlipotzotli – tajemnicze stworzenie, które stało się przedmiotem zainteresowania kryptozoologów, przyrodników (na przykład Aleksandra Humboldta czy Georges-Louisa Leclerc de Buffona), kynologów, antropologów oraz badaczy mitologii. Na początku XX wieku zaczęło ponownie przybierać znaczenie narodowo-symboliczne.
Pochodzenie nazwy mały|Glif psa (itzcuin-tli) z XVI-wiecznego azteckiego Kodeksu Lauda Słowo itzcuintlipotzotli pochodzi z języka náhuatl, ale badacze sprzed XX wieku, niewładający tym językiem, często przekręcali tę nazwę (patrz niżej). Termin ten składa się z następujących morfemów:
itzcuint: oznacza „pies” w języku nahuatl. Ten morfem jest często używany w nazwach różnych ras psów, które były obecne w kulturze prekolumbijskiej, na przykład xoloitzcuintle, znany w Polsce jako „nagi pies meksykański”, tepotzot: oznacza „garb”, -tli-: jest infiksem absolutywu, który w języku nahuatl wskazuje na przynależność lub cechę, a w połączeniu z pozostałymi morfemami tworzy termin, który w wolnym tłumaczeniu to „garbaty pies”.