XIX i XX wiek W XVIII wieku filozofia mechanistyczna przestała być żywym nurtem filozoficznym. Sam mechanicyzm pozostał natomiast głównym typem naukowego wyjaśniania zjawisk. Zgodnie z mechanistycznym modelem wyjaśniania zjawisk wszystkie zjawiska w sferze makroskopowej były efektami interakcji ciał mikroskopowych. Wyjaśnienie formułowane było w języku mechaniki, za pomocą takich pojęć jak materia, siła, ruch.
Rozwój nauki doprowadził również do odkrycia zjawisk (np. oddziaływań elektromagnetycznych), których wyjaśnienie w kategoriach mechanistycznych było wątpliwe. Mechanicyzm pozostał obecny w filozofii nauki, uległ jednak znacznym przekształceniom. Jego zwolennikami byli m.in. Henri Poincaré czy Wesley C. Salmon. Ostatecznie upadł w XX wieku, kiedy sformułowano teorie bardziej fundamentalne od mechaniki klasycznej i zupełnie różne od niej pojęciowo: teorię względności i mechanikę kwantową. Ekstrapolacja fizyki Newtona na wszystkie zjawiska w całym Wszechświecie okazała się zawodna.