Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) – zaburzenie stanu zdrowia, które wystąpiło po podaniu szczepionki (wyjątek stanowią odczyny po szczepieniu BCG – w tych wypadkach kryterium czasowe jest znacznie wydłużone, co wynika ze specyfiki szczepionki). Przy szczepionkach stosowanych w Polsce jeden NOP występuje przeciętnie raz na 10 tysięcy szczepień. Ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne, wymagające hospitalizacji, występują nieporównanie rzadziej niż powikłania chorób, przed którymi chronią.
Niepożądane odczyny poszczepienne są wynikiem: przypadkowo występujących objawów zaburzenia zdrowia występujących w tym samym czasie co szczepienie, nieprawidłowego wykonania szczepienia lub wadą szczepionki, indywidualnej reakcji organizmu osoby szczepionego na podanie szczepionki, działania samej szczepionki (np. uczulenia na jej składnik), co najczęściej jest związane z niezastosowaniem się do przeciwwskazań dotyczących podania danej szczepionki.