Zapalenie mózgu () – stan zapalny ośrodkowego układu nerwowego, w którym proces chorobowy obejmuje mózg. Jeśli proces chorobowy toczy się jednocześnie w oponach mózgowia, określa się go jak meningoencephalitis; jeśli zajęty jest rdzeń kręgowy, jako encephalomyelitis. Zapalenie mózgu najczęściej spowodowane jest infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną. Przy niedoborze odporności przyczyną zapalenia bywają pierwotniaki oraz grzyby. Może być także autoimmunologiczne.
Na obraz choroby składają się zaburzenia świadomości, gorączka, bóle głowy, nudności i wymioty, senność, bóle mięśni, niedowład połowiczy, niezborność, napady padaczkowe oraz objawy ogniskowe. Może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu i śmierci.
Diagnostyka W płynie mózgowo-rdzeniowym zwykle jest podwyższone leukocytów, czasami również białka. Diagnoza jest często stawiana po wykryciu w tym płynie przeciwciał lub DNA albo RNA, PCRem, specyficznych dla poszczególnych wirusów. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest jednym z podstawowych badań w diagnostyce i poszukiwaniu etiologii zapaleń mózgu – niektóre umiejscowienia zmian mogą się wpisywać we wzorce konkretnej etiologii.