mały|Aleksander Jabłonowski (1890) thumb|240px|Grób Aleksandra Jabłonowskiego na Powązkach; Warszawa, 2008 Aleksander Walerian Jabłonowski herbu Prus I (ur. 19 kwietnia 1829 w Goźlinie koło Garwolina, zm. 22 sierpnia 1913 w Limanie Kujalnickim koło Odessy) – polski historyk, etnograf i podróżnik.
Życiorys Był synem Piotra Jabłonowskiego herbu Prus I, ziemianina, i Marianny Piotrowskiej herbu Junosza. Brat Juliana, odeskiego lekarza oraz Władysława Jabłonowskiego, lekarza i etnografa.
Gimnazjum ukończył w 1847 w Białymstoku. W latach 1848–1849 studiował na Uniwersytecie w Krakowie i w Dorpacie. W latach 1859–1860 przebywał na studiach slawistycznych i historycznych w Berlinie, Londynie, Brukseli (poznał tam Joachima Lelewela), Paryżu, Pradze, Wiedniu (poznał tam m.in. Vuka Karadžicia), Rzymie, Atenach i Konstantynopolu. Sześć następnych lat spędził na Ukrainie. Pracował jako nauczyciel. Był uczestnikiem prac konspiracyjnego Związku Trojnickiego oraz powstania styczniowego. Jesienią 1862 został wybrany członkiem komitetu prowincjonalnego Komitetu Centralnego Narodowego „Czerwonych”. (tzw. Wydział Wykonawczy Rusi).