thumb|200px|Portret kobiecy z Antinoopolis – tzw. „Europejka” (L'Européenne) z Muzeum Luwru Portrety fajumskie – malowane wizerunki zmarłych tworzone techniką enkaustyczną, których ośrodkiem produkcji był rejon dolnoegipskiej oazy Fajum, głównie w okresie rzymskimKrystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik terminów plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 81, ..
Malarstwo to obejmuje około 700 wykonanych na drewnie portretów, które wraz z zabalsamowanymi zwłokami składano do grobów. Odnaleziono je na zhellenizowanych terenach Egiptu, głównie na cmentarzyskach w oazie Fajum i cmentarzu rzymskim w Antinoopolis. Fajumskie portrety sepulkralne pochodzą z I-IV w. n.e.Maria Nowicka: Z dziejów malarstwa greckiego i rzymskiego, dz. cyt., s. 162. i prezentują różnorodność postaci ówczesnego świata, dzięki czemu stanowią bogaty materiał poznawczy tej epoki.
Tło historyczne Po napływie do Egiptu Greków i Macedończyków wskutek podbojów Aleksandra Macedońskiego ich skupiska powstały m.in. w Aleksandrii i w oazie Fajum. Przybysze w dużym stopniu przyjęli obyczaje i wierzenia Egipcjan, a wiara w życie pozagrobowe przyczyniła się też do zmiany sposobu grzebania zmarłych.