Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBZO, ang. Spontaneous bacterial peritonitis, SBP) – zapalenie otrzewnej u chorych z wodobrzuszem będące wynikiem zakażenia płynu w jamie otrzewnej (płynu puchlinowego) bez widocznego źródła tego zakażenia. Najczęściej występuje w przebiegu marskości wątroby spowodowanej różnymi przyczynami, zwykle w zaawansowanym okresie choroby. Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej pojawia się także znacznie rzadziej u chorych z wodobrzuszem spowodowanym innymi chorobami, takimi jak zespół nerczycowy, niewydolność serca, zespół Budda-Chiariego, chłoniaki, wyjątkowo w przebiegu innych nowotworów.
Według piśmiennictwa spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej występuje u około 8–21% chorych z wodobrzuszem w przebiegu marskości wątroby.
Etiopatogeneza Za rozwój spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej odpowiedzialne są prawdopodobnie następujące zjawiska: Przechodzenie bakterii ze światła jelita przez jego błonę śluzową o zwiększonej przepuszczalności, następnie przez układ chłonny do krążenia wrotnego.