NSDAP, radziecka KPZR) z kierownictwem wieloosobowym (kolegialnym) – najwyższą władzę sprawuje kongres, czyli zjazd partyjny (np. polski SLD) parlamentarne – z dominacją frakcji parlamentarnej w kierownictwie partyjnym (np. brytyjska Partia Konserwatywna) pozaparlamentarne – z kierownictwem organu partyjnego, znajdującego się poza parlamentem (np. radziecka KPZR) ze względu na cele partii wyborcze – ogniskujące swoją aktywność wokoło wyborów (np. amerykańskie partie: Demokratyczna i Republikańska) społeczności (np. polskie SLD) totalitarne (np. radziecka KPZR, NSDAP)
Podział ze względów ideologiczno-programowych
Z czasów rewolucji francuskiej pochodzi podział na lewicę i prawicę. Innym tradycyjnym kryterium podziału jest podział partii na konserwatywne oraz liberalne, alternatywnie zwane progresywnymi. Kryterium podziału jest wówczas idea praw jednostki i roli państwa w życiu społecznym i gospodarce.