thumb|Olimpia – ruiny Starożytne igrzyska olimpijskie ( – święte igrzyska olimpijskie) – panhelleńskie igrzyska odbywające się w cyklu czteroletnim ku czci boga Zeusa. Organizowano je w Olimpii (stąd nazwa igrzysk), mieście na Półwyspie Peloponeskim. Mogli w nich uczestniczyć wyłącznie mężczyźni.
Historia thumb|Amfora przedstawiająca biegaczy w konkurencji hoplites, czyli biegu w uzbrojeniu thumb|Zachowana lista zwycięzców igrzysk olimpijskich w latach 480–468 p.n.e., 456–448 p.n.e. Nie są znane dokładne początki igrzysk olimpijskich. Data pierwszych igrzysk w Olimpii przyjmowana jest na rok 776 p.n.e., a zwycięzcą w nich był Koroibos z Elidy. Według mitów ich inicjatorem był Herakles Idajski, jeden z braci Kuretów, którzy opiekowali się Zeusem. To właśnie Herakles wezwał pozostałych braci do rywalizacji w biegach, a zwycięzcę udekorował gałązką oliwną.