Brzoza ojcowska (Betula pendula var. oycowiensis (Besser) Dippel) – takson o problematycznym statusie. Uznawany jest za odmianę brzozy brodawkowatej (Betula pendula), formę, albo synonimizowany jest z brzozą brodawkowatą. W Polsce rośliny te uznawane były zwykle za mieszańca brzozy brodawkowatej (Betula pendula) z brzozą Szafera (Betula szaferi). Dowody molekularne wskazują jednak na to, że okazy tu zaliczane mieszczą się w kręgu zmienności brzozy brodawkowatej, stąd odmawia się tych okazom odrębnej rangi taksonomicznej.
Brzozy te występują na nielicznych stanowiskach w Polsce i krajach przyległych w Europie Środkowej.
Rozmieszczenie geograficzne Najstarsze znane stanowisko brzozy ojcowskiej, gdzie została ona znaleziona w 1805 r. przez Bessera i skąd została opisana w cztery lata później, znajduje się w osadzie Hamernia w Dolinie Prądnika. Dopiero jednak w 1948 r. przeprowadzono inwentaryzację okazów tego taksonu w jego locus classicus: na terenie Hamerni i sąsiedniej osady Swawola znaleziono wówczas łącznie 30 osobników. Podobną liczbę podała stamtąd w 1952 r. Jentys-Szaferowa. Szczegółowa inwentaryzacja tego stanowiska w 1965 r.