thumb|300px|Kręgowce charakterystyczne dla późnego dewonu: ryby mięśniopłetwe i czworonogi ziemnowodne thumb|250px|Ewolucja mięśniopłetwych do czworonogów: Eusthenopteron, Panderichthys, Tiktaalik, Acanthostega, Ichthyostega, Pederpes 250px|right|thumb|Prapłaziec (Lepidosiren paradoxa) Mięśniopłetwe (Sarcopterygii, z gr. σαρξ sarx, mięso i πτερυξ pteryx, skrzydło, płetwa) – największa i najbardziej zróżnicowana grupa kręgowców. Tradycyjnie definiowana była jako gromada ryb kostnoszkieletowych obejmująca ryby dwudyszne i celakantokształtne, czyli ryby mające umięśnione płetwy o strukturze przypominającej budowę kończyn czworonogów. Tak definiowane mięśniopłetwe okazały się grupą parafiletyczną. W dewonie z kopalnych form należących do tej grupy wykształciły się pierwsze czworonogi (Tetrapoda), dlatego obecnie do mięśniopłetwych, aby stały się taksonem monofiletycznym, zalicza się również czworonogi, w tym wszystkie płazy, gady, ssaki i ptaki – ponad 30 tysięcy gatunków. Większość ryb z tej grupy zwierząt wymarła, tylko kilka gatunków żyje w czasach współczesnych: latimerie, prapłaziec, rogoząb i prapłetwce.