Pierwsza wzmianka w źródłach o przebyciu tej drogi pochodzi z roku 839 i znajduje się we frankijskiej kronice Roczniki bertyńskie. Wśród wysłanników cesarza bizantyjskiego na dwór króla Franków Ludwika Pobożnego znajdowała się grupa ludzi „zwących siebie Rhosami”, którzy przybyli do Konstantynopola (prawdopodobnie rok wcześniej, czyli w 838 roku), lecz nie mogli wrócić tą samą drogą ze względu na wrogie plemiona. Wybrali więc okrężną drogę powrotną przez państwo Franków. Po przesłuchaniu przybyszów okazało się, że pochodzą oni z narodu Szwedów ().
Od tego czasu Waregowie zaczęli się pojawiać w Konstantynopolu i chazarskim Itil. Wkrótce, w 860 roku, nastąpił też pierwszy atak Rusów na Konstantynopol. Intensywny rozwój szlaku zaczął się w momencie przejęcia kontroli nad całym terytorium od Zatoki Fińskiej po ujście Dniepru przez wareską dynastię Rurykowiczów.
Handlowano na nim przede wszystkim futrami, miodem i niewolnikami.
Archeologia Około 14 km na zachód od Smoleńska, we wsi Gniezdowo, obok Katynia, nad Dnieprem, znajduje się cmentarzysko kilku tysięcy kurhanów z IX-X wieku, co świadczy o obecności tam dużego ośrodka Skandynawów, który kontrolował krótki lądowy odcinek szlaku między dorzeczem Dźwiny i Dniepru oraz przejście lądowe przez Bramę Smoleńską.