Lata 80. W 1981 roku Gustaw Holoubek wygłosił przemówienie popierające strajk robotników Wybrzeża. Stan wojenny przerwał obrady Kongresu Kultury organizowanego w Teatrze Dramatycznym. Po ponownym otwarciu teatrów, Teatr Dramatyczny przygotował premierę Mordu w Katedrze w reżyserii Jerzego Jarockiego (równocześnie Jarocki przygotował drugą wersję spektaklu w Krakowie). Warszawskie przedstawienie grane było w Katedrze św. Jana na Starym Mieście, Gustaw Holoubek grał w nim rolę Tomasza Becketa. Spektakl stanowił aluzyjny komentarz do ówczesnej sytuacji politycznej. Został zdjęty po sześciu pokazach.
W styczniu 1983 roku Gustaw Holoubek został odwołany z funkcji dyrektora Teatru Dramatycznego, co sprowokowało do odejścia z zespołu wielu znanych aktorów. W tym samym czasie powołano do życia Teatr Rzeczypospolitej, a na jego siedzibę wyznaczono scenę w Pałacu Kultury i Nauki. Po pewnym czasie powołano Jana Pawła Gawlika na nowego dyrektora obu instytucji: Teatru Dramatycznego i Teatru Rzeczypospolitej. Spektakle Teatru Dramatycznego w tamtym czasie traciły na jakości artystycznej, a cała instytucja uległa marginalizacji. Pewne ożywienie przyszło dopiero w 1987 roku, kiedy funkcję dyrektora objął Zbigniew Zapasiewicz. Zapasiewicz, wcześniej przez lata związany z teatrem jako aktor, chciał odbudować świetność instytucji.