etap – nieomal cała władza wykonawcza zostaje przekazana przez gubernatora lokalnemu premierowi (); terytoria będące na tym etapie, a także niektóre będące na wcześniejszym etapie, określane są mianem kolonii samorządnych (), które często przed uzyskaniem niepodległości otrzymują także status terytorium stowarzyszonego, ostatni etap tej ewolucji oznacza suwerenność i niezależność od Wielkiej Brytanii. Premier rządu lokalnego zostaje premierem kraju (), a gubernatora zastępuje gubernator generalny. Nowo powstałe państwa utrzymują pewne więzi z metropolią, głównie w postaci członkostwa we Wspólnocie Narodów, wówczas tytularną głową takiego państwa jest zasiadający na tronie król lub królowa Wielkiej Brytanii. Niektóre kraje po odzyskaniu niepodległości nie przystąpiły jednak do Wspólnoty Narodów.
Współczesne brytyjskie terytoria zamorskie (ułożone według ich stopnia autonomii) 4. etap: Bermudy 3. etap: Anguilla, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Gibraltar, Montserrat, Turks i Caicos 2. etap: Falklandy, Kajmany, Pitcairn, Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha 1. etap: Akrotiri i Dhekelia, Brytyjskie Terytorium Antarktyczne, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, Georgia Południowa i Sandwich Południowy
Zobacz też Dependencja korony brytyjskiej