Dzioborożec żałobny (Buceros rhinoceros) – gatunek dużego ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae). Występuje na Półwyspie Malajskim, Sumatrze, Borneo i Jawie. Jest narażony na wyginięcie.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae. Autor nadał gatunkowi nazwę Buceros rhinoceros, która obowiązuje do tej pory. Jako miejsce typowe błędnie wskazał Indie, co później poprawiono na Malakkę.
Dzioborożec żałobny jest blisko spokrewniony z dzioborożcem wielkim (B. bicornis), z którym się niekiedy krzyżuje zarówno na wolności, jak i w niewoli. Wyróżnia się trzy podgatunki B. rhinoceros: B. r. borneoensis Schlegel & S. Müller, 1845 – Borneo B. r. rhinoceros Linnaeus, 1758 – Półwysep Malajski i Sumatra B. r. silvestris Vieillot, 1816 – Jawa. Ptaki z Sumatry opisano jako podgatunek sumatranus na podstawie większego rozmiaru, ale nie jest on obecnie uznawany.
Morfologia Wygląd W upierzeniu przeważa czarny kolor. Ogon jest biały i długi i przebiega przez niego czarny pas. Lotki skrzydeł są na końcach białe. Ptak ten posiada także długie nogi i bardzo duży, zakrzywiony dziób z karbowanymi krawędziami.