thumb|130 px|left|Raciborski rynek w latach 30. Wybrane zabytki Raciborza:
Najstarszymi obiektami na terenie miasta są budowle sakralne.
W 1205 r. ufundowany został z bliskim sąsiedztwie rynku pierwszy w Raciborzu kościół parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Zachowana po dziś dzień bryła architektoniczna pochodzi jednak z początków XIV wieku, gdy po pożarze zbudowano na jego miejscu nową gotycką budowlę.
W niewielkiej odległości od niej, przy płycie raciborskiego rynku, wybudowano inną gotycką świątynię, pw. Św. Jakuba, należącą wcześniej do dominikanów. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1285 r.
Perłą śląskiego gotyku nazywają historycy sztuki kaplicę zamkową pw. Św. Tomasza Kantuaryjskiego na Ostrogu, ufundowaną po 1287 r. przez księcia raciborskiego Przemysła.
Mury zamku, wzniesione na fundamencie dawnej gotyckiej budowli, pochodzą z 1 połowy XVII wieku. W tym też czasie wybudowany został piętrowy budynek bramy z charakterystycznym przejazdem w kształcie łuku. Staraniem ostatniego Piasta raciborskiego Leszka w 1327 r. wzniesiono kościół pod wezwaniem Świętego Ducha. W czasie prac wykopaliskowych w centralnym miejscu starego kościoła odkryto grobowiec ostatniego Przemyślidy opawsko-raciborskiego Walentego.