założona przez Jamesa Lenoxa.
23 maja 1895 roku podpisano projekt połączenia bibliotek przygotowany przez Johna Bigelowa pomiędzy przedstawicielami tych dwóch bibliotek i funduszem Tilden Trust. Efektem umowy było powstanie Nowojorskiej Biblioteki Publicznej.
W 1901 roku dzięki darowiźnie 5,2 miliona dolarów Andrew Carnegie’ego powstało 39 oddziałów na terenie Bronxu, Manhattanu i Staten Island. Carnegi zaproponował środki na budowę bibliotek wysuwając żądanie, aby miasto przekazało teren pod ich budowę i sfinansowało utrzymanie i eksploatację.
Historyk David McCullough nazwał Nowojorską Bibliotekę Publiczną jedną z pięciu najważniejszych bibliotek w Ameryce (obok Biblioteki Kongresu, Bostońskiej Biblioteki Publicznej oraz bibliotek Uniwersytetu Harvarda i Uniwersytetu Yale).
Miasto Nowy Jork nie ma jednolitego systemu bibliotek publicznych dla wszystkich pięciu swoich dzielnic. Egzystują trzy oddzielne instytucje: Nowojorska Biblioteka Publiczna, Brooklyńska Biblioteka Publiczna i Biblioteka Publiczna Dzielnicy Queens.