thumb|Siedem sztuk wyzwolonych z Hortus deliciarum Herrady z Landsbergu (ok. 1180)
Sztuki wyzwolone (, ) lub siedem sztuk wyzwolonych () – system podstawowej, ogólnej i uniwersalnej edukacji ukształtowany w IV wieku przed Chrystusem, powszechnie stosowany w starożytnych Grecji i Rzymie, obejmujący nauczanie literatury i matematyki.
W V i VI wieku sztuki ujednolicono: na poziomie niższym (trivium) nauczano przedmiotów literackich: gramatyki, retoryki i dialektyki; natomiast na poziomie wyższym (quadrivium) – przedmiotów matematycznych: arytmetyki, geometrii, astronomii oraz muzyki.
Nazwy tych przedmiotów nie odpowiadają poszczególnym naukom w znaczeniu nowożytnym.
System artes stał się podstawą kształcenia w średniowiecznej Europie. Przeniósł on do kultury chrześcijańskiego Zachodu antyczną tradycję naukową i edukacyjną. Między XVII a XIX wiekiem zastąpiono go innymi systemami edukacji, lecz przetrwał, w , w szkolnictwie amerykańskim. Nie był systemem edukacji teoretycznej lub praktycznej, ale systemem edukacji twórczej. Jego fundamentalne założenie, że podstawą wykształcenia jest zdobycie wiedzy na temat literatury i matematyki, okazało się trwałe i jest nadal stosowane w nowożytnym szkolnictwie.