Główną przyczyną dobrowolnego wstępowania Polaków do IB były rzezie ludności polskiej i nieustanne akty terroru dokonywane przez Ukraińską Powstańczą Armię od 1943 r. Polacy zaczęli wstępować do IB po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny południowo-wschodnich województw II RP w 1944 r.; wśród rekrutów znajdowali się także byli żołnierze Armii Krajowej i polskiej samoobrony.

Polacy służący w IB bronili polską ludność i jej mienia przed ludobójstwem i grabieżami dokonywanymi przez UPA, walczyli z oddziałami UPA we współpracy z sowieckimi służbami bezpieczeństwa, wypełniali funkcje wartownicze, zwiadowcze, a także byli wysyłani na akcje pacyfikacyjne w regiony koncentracji oddziałów UPA (np. 28 sierpnia 1944 roku NKWD i polska milicja dokonały pacyfikacji wsi Grabowiec w Galicji Wschodniej, wskutek której zabito 86 osób, ponad 70 aresztowano i zniszczono 300 gospodarstw). Niektórzy żołnierze IB, pozyskani do współpracy przez sowieckie „organy”, rozpracowywali polską konspirację.