Komparacja łat – wyznaczenie wartości średniej długości metrowego odcinka łaty niwelacyjnej. Wymagana dokładność komparacji to +/- 5 μm dla łat przeznaczonych do niwelacji precyzyjnej.
Komparator poziomo-pionowy thumb|500px|Schemat konstrukcji komparatora poziomo-pionowego a - tor ruchomego mikroskopu odczytowego b - tor poziomy komparatora c - podstawa komparatora poziomego d - wózki kołowe e - belka duraluminiowa f - uchwyty łaty g - uchwyt przymiaru kreskowego h - przymiar kreskowy Mi - mikroskopy odczytowe
Podstawową zaletą tego komparatora w stosunku do komparatora poziomego jest możliwość badania łaty w pozycji roboczej. Badania potwierdziły istnienie systematycznej różnicy między długością w poziomie a długością w pionie. Dwumetrowy odcinek na łacie poziomej był zawsze dłuższy od tego samego odcinka na łacie ustawionej w pionie.