Stalaktyt, sopleniec, nawis ( od 'kapać') – grawitacyjny naciek jaskiniowy mający najczęściej kształt wydłużonego, odwróconego stożka (sopla), narastającego od stropu jaskini krasowej ku jej spągowi. Nazwa stalaktyt, w zbliżonych formach (stalactite, stalaktit, estalactite itd.) wspólna dla większości współczesnych języków, utrwaliła się w XVI w. O ...stalaktytach, wiszących w sople (...) w jaskiniach w okolicach Ojcowa wspominał m. in. na początku XIX w. Stanisław Staszic w swym dziele „O ziemiorodztwie Karpatow i innych gor i rownin Polski”.
Powstawanie stalaktytów Wokół zwisającej ze stropu kropli wody wysyconej solami tworzy się pierścień osadu. Wraz z napływem wody pierścień ten stopniowo wydłuża się w dół od kolejnych porcji soli i powstaje cienka rurka, środkiem której cieknie woda wysycona tą solą. Wraz z upływem czasu sącząca się wewnątrz wąskim kanalikiem woda powoduje wzdłużne narastanie nacieku i powstaje tzw. makaron lub makaronik. Zwykle kropel jest wiele, stąd też na stropie tworzy się cała galeria makaroników. Są to początkowe formy stalaktytów. Jeśli dojdzie do zatkania kanalika, woda znajduje sobie nowe ujście i spływając po powierzchni stalaktytu, buduje jego nowe warstwy.