thumb|Zamek Javier thumb|200px|Wizja św. Franciszka Ksawerego thumb|Św. Franciszek nawraca pogan thumb|Pomnik św. Franciszka Ksawerego w Kagoshimie. Niżej stoją jego uczniowie: Bernardo z Kagoshimy i Anjirō thumb|Śmierć świętego Franciszka Ksawerego, Francisco Goya, 1771–1774 thumb|Mapa podróży Franciszka Ksawerego
Franciszek Ksawery, właśc. Francisco de Jaso y Azpilcueta (ur. 7 kwietnia 1506 na zamku Xavier, zm. 3 grudnia 1552 na ) – baskijsko-hiszpański duchowny katolicki; kapłan w stopniu prezbitera, członek zakonu jezuitów, który współtworzył, misjonarz; święty katolicki zaliczany do wyznawców i zwany apostołem Indii.
Życiorys Urodził się 7 kwietnia 1506 roku na zamku Xavier w Królestwie Nawarry. Jego rodzicami byli Doña María de Azpilcueta i Don Juan de Jassu, doktor prawa Uniwersytetu Bolońskiego. Miał dwie siostry: Magdalenę i Anę oraz dwóch braci: Miguela i Juana. Matka była dziedziczką rodu szlacheckiego, wywodzącego się od Karola Wielkiego i właścicielką dwóch zamków: Azpilcueta i Xavier. Ojciec był prezydentem Rady Królewskiej króla Nawarry. Franciszek w wieku 18 lat otrzymał tonsurę, co zapewniało mu niepowołanie do wojska. W 1512 roku wybuchła wojna pomiędzy Hiszpanią a Francją, a Nawarra została włączona do Królestwa Aragonii. Powodowało to kilka nieudanych powstań, w których brali udział bracia Franciszka.