Martin Schulz wpadł w alkoholizm i depresję. Ostatecznie po rocznej przerwie kontynuował naukę w latach 1975–1977, zdobywając wykształcenie w zawodzie księgarza. W latach 1977–1982 współpracował z różnymi księgarniami i domami wydawniczymi. Od 1982 do 1994 był właścicielem księgarni w Würselen.
W 1984 został radnym miejscowości Würselen w Nadrenii Północnej-Westfalii, następnie w latach 1987–1998 sprawował urząd burmistrza.
Działalność polityczna obejmowała kolejne szczeble władz w ramach Socjaldemokratycznej Partii Niemiec. W 1974 przystąpił do młodzieżowej organizacji socjaldemokratycznej „Jusos”. W latach 1991–1999 był członkiem rady partyjnej SPD. W 1995 wszedł w skład zarządu okręgowego w Mittelrhein, w następnym roku wybrano go na przewodniczącego władz partii w Akwizgranie. W 1999 został członkiem zarządu krajowego partii.