Cień kata (ang. The Shadow of the Torturer) – powieść science fantasy autorstwa Gene’a Wolfe’a, pierwsza część cyklu Księga Nowego Słońca. W 1981 otrzymała nagrody World Fantasy oraz BSFA, została też nominowana do nagrody Nebula (1980) oraz Locusa i Campbella (1981).
Tło powieści Główny bohater, Severian, jest narratorem obdarzonym pamięcią absolutną, a cała historia opisywana jest przez niego z odległej perspektywy czasowej. Pierwsza powieść jest jedynie wprowadzeniem i wiele wątków pozostaje niezakończonych. Akcja osadzona jest na planecie Urth. Powieść należy do gatunku Umierająca Ziemia i science fantasy, w związku z czym, choć bohaterowie używają mieczy czy wierzchowców, pojawiają się też niezwykle zaawansowana broń i środki transportu - pozostałości cywilizacji technicznej.