Walenty Smalc, , inne formy nazwiska: Smalcjusz, Smalcius Gothanus, Szmalc, pseud.: Butyrus Theoph. Nicolaides, Andreas Reuchlin, (ur. 12 marca 1572 w Gocie, zm. 8 grudnia 1622 w Rakowie) – duchowny i teolog braci polskich, pisarz, tłumacz Biblii (Nowy Testament w przekładzie Walentego Szmalca) i polemista.
Życiorys Z pochodzenia był Niemcem, synem prawnika. Pierwsze nauki pobierał w rodzinnym mieście. Studiował kolejno w Wittenberdze, Jenie i Strasburgu, gdzie zawarł przyjaźń z Andrzejem Wojdakowskim. Smalc został pozyskany dla doktryny braci polskich i za namową Wojdakowskiego przybył w 1592 do Polski. Wkrótce został rektorem szkoły w Śmiglu. W 1598 otrzymał funkcję ministra zboru w Lublinie, by wspólnie z Krzysztofem Lubienieckim kierować zborem. Tu rozwinął szerzej swą działalność polemiczną. Wkrótce (1600) wysłany został dwukrotnie na synod nowogrodzki dla zwalczania zwolenników Ferenca Dávida i Szymona Budnego, a w 1603 zlecono mu odwiedzenie zboru w Buskowie, nieopodal Gdańska. W 1604 przeniósł się i osiedlił w ośrodku braci polskich w Rakowie, gdzie spolonizował się i zaczął odgrywać w nim wiodącą rolę. Był ulubieńcem Jakuba Sienieńskiego, został duchownym ministrem zboru rakowskiego. Był zdolnym nauczycielem i administratorem (scholarchą) Akademii Rakowskiej, przyczyniając się do jej rozkwitu.