mowne; dyslalia (alalia) – opóźnienie w przyswajaniu sobie języka na skutek opóźnionego wykształcenia się funkcji pewnych struktur mózgowych; afazja – utrata częściowa lub całkowita znajomości języka na skutek uszkodzenia pewnych struktur mózgowych; jąkanie – zaburzenie płynności mowy (rytmu i tempa); nerwice mowy (logoneurozy) – mutyzm, afonia, jąkanie, zaburzenia tempa mowy, modulacji siły i wysokości głosu u osób cierpiących na nerwice; oligofazja – niedokształcenie mowy spowodowane upośledzeniem umysłowym; schizofazja – mowa u osób chorych psychicznie
uszkodzenie struktur kory mózgowej – alalia, dyslalia, afazja
· uszkodzenie ośrodków podkorowych – anartria, dysartria
· upośledzenie umysłowe – dylogia
· nieprawidłowa budowa anatomiczna narządów mowy – dysglosje
· zaburzenia emocjonalne – desphemie
· zaburzenia osobowości – dysphrazje
· Zaburzenia obwodowe – ich przyczyna leży na obwodzie, tj.: w obrębie analizatora słuchowego, w narządach, które wykonują ruchy mowne i odbierają czucie tych ruchów (nieprawidłowa budowa aparatu artykulacyjnego : wadliwy zgryz, rozległe ubytki w uzębieniu, rozszczep podniebienia lub wargi, niedrożność nosa), powstałe niezależnie od przyczyn mózgowych.