Sztuka awangardowa łączy się z utopijnymi wizjami społecznymi, często jest politycznie zaangażowana (zwłaszcza lewicowo).
Neoawangarda
Gdy widmo wojny zawisło nad Europą, wielu artystów poszukiwało schronienia najpierw w Londynie, a później w Stanach Zjednoczonych, tam też przenosiło się w latach wojny i po niej centrum światowej sztuki. Termin neoawangarda pochodzi z analogii kierunków powojennej awangardy z tymi przedwojennymi (na przykład sztuka konceptualna wykazuje szereg podobieństw do dadaizmu). Po okropnościach wojny artyści porzucali utopijne wizje, skupiali się jeszcze mocniej na badaniu reguł sztuki – tradycyjne dyscypliny artystyczne jak malarstwo czy rzeźba zostawały zatarte, pojawiały się nowe – happening, fluxus, performance, environment. Nasilał się dyktat oryginalności, wynalezienie nowej struktury formalnej dzieła stawało się podstawowym motywem twórczości. Występowała tendencja do nieustannego poszerzania obszaru sztuki – aż do ostatecznej granicy – wszystko może zostać sztuką, i – jak powiadał Beuys – każdy jest artystą.