thumb|Leoš Janáček z żoną Zdenką (1881) Leoš Janáček (ur. 3 lipca 1854 w Hukvaldach, zm. 12 sierpnia 1928 w Ostrawie) – czeski kompozytor.
Życiorys Urodził się w Hukvaldach w rodzinie miejscowego nauczyciela. Od młodości wykazywał zdolności muzyczne. Dla jego twórczości duże znaczenie miały kontakty z muzyką ludową, której słuchał w czasie wiejskich zabaw. Jako kilkunastoletni chłopiec opanował grę na organach i grywał na tym instrumencie w miejscowym kościele.
Studiował w Pradze, Lipsku i Wiedniu. Od 1880 r. uczył muzyki w Brnie, gdzie w 1881 r. założył szkołę organistów. Później został dyrygentem tamtejszej filharmonii i napisał kilka prac z zakresu teorii muzyki.
Opery zaczął pisać w Brnie, ale praski teatr początkowo nie chciał ich wystawiać. Dopiero po dwunastu latach wystawiono w Pradze w 1916 r. operę Její pastorkyňa (czyli Jenůfę), która odniosła sukces i dała początek karierze kompozytora. Prawykonania wszystkich jego oper miały miejsce w Brnie, potem wystawiano je w Pradze. Dzięki temu, że libretta na niemiecki tłumaczył zaprzyjaźniony z kompozytorem pisarz Max Brod, były one wystawiane także w operach austriackich i niemieckich. W Polsce przed II wojną światową wystawiono tylko JenůfęD. Szwarcman, Czeska opera: nikt nic nie wie. „Polityka” 2013 nr 11, s. 89..