Germinal – powieść Émile’a Zoli, napisana w 1885 roku, trzynasta część cyklu Rougon-Macquartowie.
Tytuł Germinal to nazwa jednego z miesięcy we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, przypadającego na przełomie marca i kwietnia według kalendarza gregoriańskiego. Zdaniem A. Viala Zola nawiązał w tytule powieści do powstania 12 germinala roku III, które wybuchło w Paryżu pod hasłem chleba i konstytucji roku IA. Vial, Germinal..., s.90. Tytuł można traktować jako syllepsis
Okoliczności powstania utworu Po wydarzeniach Komuny Paryskiej Émile Zola postanowił napisać na ten temat powieść. Projekt ten został jednak zarzucony, szkicując cykl Rougon-Macquartowie pisarz nie uwzględnił już całego utworu na ten temat, a jedynie przeznaczył dla Komuny Paryskiej kilka rozdziałów w powieści Klęska. Według Paula Alexisa pierwotna koncepcja wróciła częściowo w 1872 roku – już nie jako opis wydarzeń Komuny, ale jako dzieło ogólniejsze, poświęcone społecznej analizie położenia robotnikówA. Vial, Germinal..., ss.12–14. Jak wielokrotnie podkreślał Zola już po publikacji Germinala, o potrzebie podjęcia tego tematu ostatecznie przekonał go wzrost popularności ruchu socjalistycznegoA. Vial, Germinal..., s.14.