Zola ukazuje w utworze proces osiągania przez robotników świadomości społecznej, przynależności do pokrzywdzonej ekonomicznie warstwy społecznejA. Vial, Germinal..., ss.54–55. Jest ona jednak ograniczona: górnicy nigdy nie zdobywają pełnej wiedzy o swoim znaczeniu w gospodarce, mają jedynie poczucie wyzysku i pracy na cudzą korzyśćA. Vial, Germinal..., s.55. Zyskanie częściowej świadomości nie jest równoznaczne z buntem przeciwko swojej sytuacji. Najstarsi górnicy (jak Bonnemort) są całkowicie pogodzeni z losem, inni przez dłuższy czas za bardzo obawiają się swoich przełożonych i pracodawców, by zaprotestować. Kiedy jednak bunt wybucha, przybiera charakter masowy i łączy się z aktami bezrefleksyjnej przemocy i zniszczeniaA. Vial, Germinal..., ss.55–57. Zdaniem André Viala obraz społeczności górników przedstawiony w Germinalu jest zgodny z ich rzeczywistą sytuacją w opisywanej epoce. Jedynym elementem wynikającym z wyobraźni autora, nie zaś z pozyskanej przez niego wiedzy o francuskich protestach robotniczych, są dramatyczne sceny zamordowania Cecylii przez Bonnemorta oraz wykastrowanie martwego ciała Maigrata przez grupę kobiet. Momenty te mają charakter symboliczny, ukazują szaleństwo i upadek wszystkich reguł społecznych w zbuntowanym, doprowadzonym do ostateczności tłumieA.