W 1917 r. na terenie Rosji znajdowało się ok. 2,1 mln Polaków: 1150 tys. ludności osiadłej na ziemiach przedrozbiorowej Polski, reszta (w tym: Polacy odbywający służbę wojskową w armii rosyjskiej, uchodźcy wojenni, ewakuowani robotnicy i urzędnicy z byłej Kongresówki) rozproszona na pozostałym obszarze Rosji. Około 100 tys. Polaków brało udział w rewolucji październikowej (m.in. Rewolucyjny Czerwony Pułk Warszawski, Warszawski Pułk Czerwonych Huzarów, Mazowiecki Pułk Czerwonych Ułanów); czołową rolę odegrali m.in. Feliks Dzierżyński, Julian Marchlewski, Stefan Żbikowski. Po zawarciu ryskiego traktatu pokojowego ponad 0,5 mln Polaków powróciło do kraju. Według spisu 1926 liczba Polaków w ZSRR wynosiła 782 334 (w tym na Ukrainie – 500 tys., Białorusi – 100 tys.).
W okresie II wojny światowej na terenach Polski zajętych przez ZSRR wskutek paktu Ribbentrop-Mołotow znalazło się dodatkowo ponad 5 mln polskich obywateli. W 1940 roku w wyniku zajęcia Litwy Kowieńskiej przez Armię Czerwoną, na terenie ZSRR znalazło się kolejne ok. 0,5 mln Polaków. Po układzie Sikorski-Stalin utworzona została Armia Polska w ZSRR. W marcu 1943 powstał Związek Patriotów Polskich, z jego inicjatywy, przy pomocy rządu ZSRR powstała Pierwsza Warszawska Dywizja Piechoty im. T.