mały|Uwertura w wykonaniu U.S. Marine Band thumb|Wartburski turniej śpiewaczy na średniowiecznej miniaturze Tannhäuser – opera Richarda Wagnera w trzech aktach, do libretta kompozytora (po niemiecku). Pełny tytuł to Tannhäuser i wartburski turniej śpiewaczy (Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg). Ukończona w 1845, premiera wersji drezdeńskiej odbyła się 19 października 1845, a wersji paryskiej (wykonywanej dzisiaj) 13 marca 1861.
Role RoleGłosObsada premiery20 października, 1845(Dyrygent: Richard Wagner)Obsadaodnowionej wersji, 1861(Dyrygent: Pierre-Louis Dietsch)Tannhäuser, minnesingertenorJoseph TichatschekAlbert NiemannElżbieta, siostrzenica landgrafasopranJohanna WagnerMarie SassWenussopranWilhelmine Schröder-DevrientFortunata TedescoWolfram, minnesingerbarytonAnton MitterwurzerMorelliHerman, landgraf TuryngiibasGeorg Wilhelm DettmerCazauxWalther von der Vogelweide, minnesingertenorMax SchlossAimesBiterolf, minnesingerbasJohann Michael WächterCoulonHeinrich der Schreiber, minnesingertenorAnton CurtyKönigReinmar von Zweter, minnesingerbasKarl RisseFreretMłody pasterzsopranAnna ThieleRebouxCzterech paziówsoprany, alty Szlachta, rycerze, damy, pielgrzymi, syreny, najady, nimfy, bachantki;