thumb|upright=1.3|Imperium Rosyjskie w czasie największego rozwoju terytorialnego w 1866 roku, barwa jasnozielona oznacza terytoria zależne thumb|upright=1.3|Rosyjska ekspansja w Azji 1500–1900 thumb|upright=1.3|Rosyjska ekspansja w Azji 1533–1894
Rosyjska kolonizacja Azji – kolonizacja znacznych obszarów Azji Północnej (Syberia), Środkowej i Kaukazu przebiegająca w okresie od XV do XX wieku. Kolonizacja miała odmienny przebieg od większości ekspansji kolonialnych innych państw europejskich i polegała w znacznej mierze na bezpośrednim wcielaniu opanowanych obszarów do państwa rosyjskiego. Wyjątkiem były tu m.in. niektóre kraje kaukaskie i środkowoazjatyckie, którym przez długi okres przysługiwały pewne atrybuty państwowości.
Rosyjska kolonizacja Azji została rozpoczęta przez Republikę Nowogrodzką de facto już w XI wieku i była kontynuowana przez Wielkie Księstwo Moskiewskie (1328–1547), Carstwo Rosyjskie (1547–1721) i Imperium Rosyjskie (1721–1917).