thumb|upright|Aleksander III Romanow Zamach petersburski na cara Aleksandra III – planowany zamach na cesarza Rosji Aleksandra III Romanowa, który został udaremniony 1 marca 1887 roku. Spiskowcy tuż przed zamachem zostali na skutek rutynowych działań policji aresztowani. W przygotowaniu zamachu uczestniczyli m.in. Bronisław Piłsudski, jego brat Józef Piłsudski oraz Aleksandr Uljanow (starszy brat Włodzimierza Lenina).
Przyczyny zamachu W Rosji na przełomie XIX i XX wieku, mimo zachodzących na świecie zmian, utrzymywał się nadal feudalny aparat państwowy z monarchą absolutnym na czele. Reformy Aleksandra II Romanowa, przeprowadzone w latach 60. i 70. XIX wieku po klęsce Rosji w wojnie krymskiej (1853-1856), nie zaspokoiły ani chłopów, ani warstw średnich, ani proletariatu. Aleksander III po objęciu tronu zaczął ograniczać i tak niezbyt szeroki zakres reform z lat 60. i 70. XIX wieku. Podczas jego panowania nastąpiła seria kontrreform. W Rosji nie była znana jakakolwiek konstrukcja podmiotowych praw publicznych jednostki. Nie była nawet znana zasada wolności sumienia, karze podlegała „zdrada prawosławia”, tzn. przejście na inną religię. Wśród inteligencji rosyjskiej szerzyły się idee socjalistyczne.