kością słoniową, rogami nosorożców), handlu ludzkimi organami (nazywanego również czerwonym rynkiem), handlu legalnymi towarami, lecz pochodzącymi z kradzieży, handlu przemyconymi zagranicznymi towarami z pominięciem podatków (akcyza, VAT), handlu walutami po kursie innym niż ustalony przez bank centralny kurs sztywny, handel towarami po innym kursie niż cena uregulowana ustawowo, sprzedaż towarów za cenę wyższą lub niższą, niż wynosi granica określona przez wyroki urzędów antymonopolowych.
Do uczestnictwa podmiotów gospodarczych w czarnym rynku może prowadzić:
skłonność do unikania płacenia podatków (VAT, PIT, CIT itd.), chęć ukrycia źródła uzyskanego majątku, opłacalność uczestnictwa w czarnym rynku.
Czarny rynek jest polem działania dla m.in. świata przestępczego, który ze względu na nielegalność prowadzonych transakcji nie może ujawnić źródeł dochodów. Czarny rynek bardzo silnie rośnie w sytuacji wojny, kiedy zniszczenia wojenne i poważne ograniczenie roli państwa nie pozwala na walkę z wszelkiego rodzaju przestępczością.
Od 2014 r. szacunki dotyczące wielkości czarnego rynku są uwzględniane przy liczeniu produktu krajowego brutto.