2 lutego 1862 Zachodnia Flotylla rozpoczęła działania bojowe na większą skalę, wyruszając z Cairo i wpływając z Missisipi na rzekę Tennessee, a następnie atakując 6 lutego umocnienia Fortu Henry siłami 7 kanonierek (4 pancernych: „Essex”. „Carondelet”. „Cincinnati”. „St. Louis” i 3 timberclads). Fort ten był słabo uzbrojony, obsadzony jedynie przez 100 ludzi i 17 armatS. Tucker, Blue..., s.124. Akcja ta miała być przeprowadzona jako połączony atak z siłami lądowymi gen. Granta, lecz wskutek rozmokniętych po deszczach bagnistych gruntów, siły lądowe nie dotarły na czas. Mimo to, po dwugodzinnej wymianie ognia z flotyllą Foote’a, fort poddał się; ogień obrońców z kolei poważnie uszkodził „Essex”. na którym rozbity został kocioł.
Po kapitulacji fortu, trzy drewniane kanonierki pod dowództwem kapitana (Lieutenant) Setha Phelpsa popłynęły w górę Tennessee, rozpoczynając dwustukilometrowy rajd w głąb terenów Konfederacji. Zespół kanonierek dotarł aż do Florence w stanie Alabama, niszcząc po drodze sprzęt wojenny, przybrzeżne zakłady i towary zgromadzone w magazynach, a oddziały desantowe z okrętów niszczyły tory i mosty kolejowe. Zdobyto trzy statki, w tym „Eastport”. będący w trakcie przebudowy na pancerną kanonierkę konfederatów, który po ukończeniu wzmocnił później siły Unii. Sześć dalszych statków spalili konfederaci, nie mogąc ich wycofaćS. Tucker, Blue..., s.126.