Siergiej Adamowicz Kowalow (; ur. 2 marca 1930 w Seredynie-Budzie, zm. 9 sierpnia 2021 w Moskwie) – radziecki i rosyjski naukowiec, działacz na rzecz praw człowieka, polityk oraz radziecki dysydent. W polskich mediach utarła się też niezgodna z zasadami transkrypcja nazwiska „Kowaliow”.
Życiorys Młodość i początki kariery W 1932 roku rodzina Kowalowa przeprowadziła się do Podlipek – wioski nieopodal Moskwy. W 1954 ukończył studia na Uniwersytecie Moskiewskim. Jako biofizyk, był autorem ponad 60 publikacji naukowych. Od połowy lat 50. sprzeciwiał się błędnym teoriom Trofima Łysenki, oficjalnie popieranym przez KPZR.
W 1969 założył pierwszą w ZSRR organizację obrony praw człowieka – Grupę Inicjatywną dla Obrony Praw Człowieka w ZSRR. W późniejszym okresie jego losy łączyły się głównie z ruchami dysydenckimi na Litwie. Kowalow aktywnie publikował w periodykach podziemnych, takich jak moskiewska „Kronika Wydarzeń Bieżących” oraz „Kronika Kościoła Katolickiego na Litwie”.
Aresztowanie Został aresztowany 8 grudnia 1974 roku w Wilnie. Postawiono mu zarzut „propagandy i agitacji antyradzieckiej” z art. 70 Kodeksu Karnego RFSRR. Przez siedem lat przebywał w obozach pracy w regionie permskim oraz więzieniu w Czystopolu, kolejne trzy na wewnętrznym zesłaniu na Kołymie.