mały|upright=1.4|Ziemie zaboru rosyjskiego w 1821 roku: Królestwo Polskie i ziemie zabrane na tle granic Rzeczypospolitej z 1772 roku mały|upright=1.4|Ziemie zabrane (żółty) na tle granic Rzeczypospolitej z 1772 r. thumb|upright=1.4|Królestwo Polskie i zachodnie gubernie Rosji w 1902 r. Ziemie zabrane (również Kraj Zabrany) – wschodnie województwa I Rzeczypospolitej zagarnięte w wyniku rozbiorów Polski (1772–1795) przez Imperium Rosyjskie, stanowiące obszar zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium państwowego Królestwa Polskiego, utworzonego w 1815 r.
Termin „ziemie zabrane” wprowadził do obiegu naukowego i publicystyki Maurycy Mochnacki w 1834 r. W 1914 r. ziemie zabrane zamieszkiwało 2,5 mln Polaków, stanowiących większość tamtejszego ziemiaństwa i inteligencjiO. Czarnowski: Metoda historycznego obliczania liczebności ludności polskiej zamieszkałej na terytorium dawnej Litwy i Rusi pod zaborem rosyjskim w: Pamiętnik VII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie, t. I: Referaty, Lwów 1935, s. 231–238..