Przykładem osadnictwa szkatułowego było starostwo oleckie, gdzie na przełomie XVII i XVIII wieku powstało 11 osad szkatułowych na obrzeżach Puszczy Boreckiej. Najczęściej wybierano tereny na skraju puszczy, a o zamiarze ich zasiedlenia powiadamiano w pobliskich kościołach. Później z osobami zainteresowanymi dokonywano inspekcji terenu i w drodze licytacji, prowadzonej przez administrację leśną, dokonywano wyboru osadników. Z pozyskanymi kolonistami zawierano wstępne kontrakty, przedkładane do zatwierdzenia elektorowi. Starostowie książęcy nie mieli nad nowo założonymi wsiami żadnej władzy, a jurysdykcję w nich sprawował przede wszystkim łowczy i zarządcy szkatuły książęcej. W pierwszych latach uwalniano te wsie głównie od kontrybucji i kwaterunkowego, umożliwiając rozwój. Osadnicy pochodzili z Prus (starostwa: oleckiego, ełckie, giżyckie, węgorzewskie i insterburskie) lub z Mazowsza. Zasadźcami byli zazwyczaj urzędnicy książęcy, administracji leśnej, dzierżawcy domen, niekiedy pastorzy. Osadnicy rekrutowali się często spośród robotników leśnych. Nowe wsie powstawały czasami blisko dawnych smolarni, dziegciarni, hamerni.