thumb|Hagia Sophia – była katedrą patriarchy Konstantynopola od 537 do 1453, kiedy to po zdobyciu miasta przez Turków została zamieniona na meczet. Do dziś widoczne są mozaiki z postaciami świętych Patriarcha Konstantynopola (), oficjalnie: Arcybiskup Konstantynopola, Nowego Rzymu i Patriarcha Ekumeniczny () – jeden z patriarchów prawosławnych, tradycyjnie uznawany za duchowego zwierzchnika CerkwiW 2018 roku największa liczebnie spośród kościołów prawosławnych Cerkiew Rosyjska jednostronne zerwała łączność eucharystyczną z Konstantynopolem i nie uważa już Patriarchy Konstantynopola za duchowego przywódcę. (zob. też rozłam między Patriarchatem Konstantynopolitańskim a Rosyjskim Kościołem Prawosławnym). Stoi na czele Patriarchatu Konstantynopolitańskiego.
Historia Konstantynopol stał się siedzibą patriarchy w 381, gdy do czterech dotychczasowych stolic patriarszych – Rzymu, Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy – Sobór konstantynopolitański I dodał piątą: Nowy Rzym (gr. Νέα Ῥώμη), czyli Konstantynopol, sytuując ją jako drugą w hierarchii patriarchatów. Ustanowienie stolicy patriarszej w Konstantynopolu było wynikiem zabiegów biskupów tego miasta, dotychczas skromnych sufraganów Heraklei.