Dzięki użyciu otwartego formatu kompresji, użytkownik może zdekompresować plik dokumentu i ręcznie modyfikować zawarte w nim pliki. Umożliwia to naprawę uszkodzonego pliku lub niskopoziomową manipulację zawartością. Wiele programów implementujących OpenDocument nie wykorzystuje wysokiego stopnia kompresji. Możliwa jest zatem optymalizacja rozmiaru plików przez użycie skuteczniejszych programów kompresujących. Można to połączyć z użyciem programów optymalizujących rozmiar zawartych obrazów – uzyskana redukcja rozmiaru może wynieść ponad 40% w porównaniu do pliku zapisanego bezpośrednio przez program kompatybilny z OpenDocument.
Skompresowany zestaw plików i katalogów zawiera: Pliki XML content.xml meta.xml settings.xml styles.xml Inne pliki mimetype Katalogi META-INF Thumbnails OpenDocument zapewnia silną separację między treścią, układem i metadanymi. Pliki XML zostały później zdefiniowane za pomocą RELAX NG, języka opisu schematów XML. RELAX NG jest opisany specyfikacją OASIS, jak również przez część drugą standardu międzynarodowego ISO/IEC 19757: Document Schema Definition Languages (DSDL).