thumb|200px|Chrystus myjący nogi apostołom (mal. Mistrz Księgi Domowej, 1475) thumb|250px|Umywanie nóg wśród pierwszych chrześcijan (mal. Stefan Bakałowicz, 1880) Umywanie nóg, obrzęd pokory, mandatum – obrzęd chrześcijański praktykowany w części Kościołów chrześcijańskich. W niektórych wyznaniach zaliczany bywa do sakramentów.
Geneza Według Nowego Testamentu obrzęd umywania nóg został ustanowiony przez Jezusa Chrystusa w czasie ostatniej wieczerzy w Wieczerniku:
Gest ten ma oznaczać postawę pokory, ale przede wszystkim ofiarnej służby i miłości, jaką powinni cechować się uczniowie Jezusa. Praktyka umywania nóg wspomniana jest również w pismach apostolskich (1 Tm 5,10).
Umywanie nóg w Kościele katolickim thumb|250px|Chrystus przekonuje Piotra (mal. Giotto di Bondone, 1303) W Kościele rzymskokatolickim obrzęd umywania nóg (tzw. mandatum lub pedilavium) towarzyszy obecnie liturgii wielkoczwartkowej, kiedy główny celebrans obmywa nogi dwunastu osobom;