24 sierpnia 1989 na wniosek prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego Sejm PRL X kadencji (tzw. Sejm kontraktowy) wybrał na premiera Tadeusza Mazowieckiego (za głosowało 378 posłów, 4 było przeciwko, a 41 wstrzymało się od głosuKalendarium wydarzeń III RP w: Aleksander Hall, Osobista historia III Rzeczypospolitej, wyd. Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2011, s. 424.), powierzając mu misję tworzenia nowego rządu. W głosowaniu 12 września 1989 zatwierdzającym pierwotny skład Rady Ministrów udział wzięło 415 posłów, z których 402 poparło nowy gabinet, zaś 13 wstrzymało się od głosu. Głosów przeciwnych nie oddano.

Zasadą polityki T. Mazowieckiego okazało się unikanie sporu z Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą i jej spadkobiercami. Choć początkowo strategia ta wydawała się zrozumiała, stała się przedmiotem ostrej krytyki. Była także jedną z przyczyn rozpadu obozu solidarnościowego. Przyczyną pierwszego poważnego konfliktu politycznego czasów rządu T. Mazowieckiego był fakt, że już przy konstruowaniu gabinetu, kierownictwo PZPR domagało się od niego dla swoich członków miejsc w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Ministerstwie Finansów, Transportu i Łączności oraz kontroli nad Komitetem ds. Radia i Telewizji.