Na powstanie greckiej filozofii złożyło się wiele czynników, takich jak dynamiczne zmiany społeczne w greckich poleis, rozwój gospodarczy miast greckich, grecka kolonizacja basenu Morza Śródziemnego, kontakty z innymi kulturami. Filozofia czerpała także z wcześniejszych zjawisk kultury, m.in. dzieł Homera i Hezjoda (którzy poprzez swoje kosmogonie próbowali dać mityczne wyjaśnienie porządku wszechświata) czy orfizmu (z jego doktryną wewnętrznego daimona, który jest nieśmiertelny i którego trzeba wyzwolić z cielesnego więzienia).
Samo słowo "filozofia" ( od: – „miły, ukochany” i – „mądrość”, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) pojawiło się dopiero w V w. p.n.e. Jego utworzenie tradycyjnie przypisywane jest Pitagorasowi, ale brak jest na to bezpośrednich dowodów.
Epoki Periodyzacja Wilhelm Windelband w Geschichte der alten Philosophie (1888) podzielił filozofię starożytną na grecką, hellenistyczną i rzymską. Wielu współczesnych autorów wyróżnia: - filozofię przedsokratejską, - okres klasyczny, obejmujący działalność Sokratesa, Platona i Arystotelesa, jako głównych przedstawicieli greckiej filozofii, - okres hellenistyczny, - okres rzymski. Osobno wyróżnia się chrześcijańską myśl późnej starożytności oraz starożytną filozofię bizantyńską.