Dorastał jako „całkowicie wyzwolony, anty-tradycyjny, świecki, niedoszły niemiecki młodzieniec”, który odrzucał wszystkie religie i odnosił się do judaizmu z „szyderczym cynizmem”. Był bardzo aktywny i już od najmłodszych lat udzielał się w życiu społecznym. W 1874 roku założył stowarzyszenie szkolne „My” (niem. Wir). Od najmłodszych lat Theodor był bardzo wrażliwy na punkcie swojej tożsamości narodowej. Przykładem tego może być wydarzenie, jakie miało miejsce, gdy chodził już do czwartej klasy państwowej szkoły podstawowej. Podczas lekcji nauczyciel powiedział, iż Żydzi są poganami. Oburzony Herzl w dniu 4 lutego 1875 roku opuścił szkołę Realschule. Napisał wówczas swój pierwszy poemat zatytułowany Nie pójdziemy do Canossy. Rok później rozpoczął naukę w gimnazjum ewangelickim. W 1878 roku rodzinę Herzlów dotknęła tragedia. W lutym siostra Theodora, Paulina, zachorowała na tyfus i po kilku dniach zmarła. Theodor bardzo przeżył jej śmierć i nigdy nie zapomniał o siostrze, strzegąc pamięci o niej niemal jak świętej relikwii. Jego powieść Altneuland jest poświęcona jej pamięci (postać siostry została przedstawiona jako Miriam).