Ossip Samojłowicz Bernstein, ros. Осип Самойлович Бернштейн (ur. 20 września 1882 w Żytomierzu, zm. 30 listopada 1962) – francuski szachista oraz prawnik pochodzenia żydowskiego, arcymistrz od 1950, sędzia klasy międzynarodowej od 1952 roku.
Życiorys Urodził się na Ukrainie w rodzinie żydowskiej, od 1901 studiował w Niemczech, zdobywając w 1906 na uniwersytecie w Heidelbergu tytuł doktora prawa. Podczas pobytu w tym kraju osiągnął pierwsze sukcesy szachowe, m.in. dwukrotnie triumfując w Berlinie (1902, 1903) oraz zajmując II miejsce (za ) w Hanowerze (1902). W 1903 rozegrał w Berlinie symultanę na 80 szachownicach, w 70 partiach zwyciężając, 6 remisując, a tylko 4 przegrywając. W tym samym roku odniósł również pierwszy międzynarodowy sukces, zajmując II lokatę (za Michaiłem Czigorinem) w rozegranych w Kijowie mistrzostwach Imperium Rosyjskiego. W następnych latach podzielił I miejsca w Sztokholmie (1906, wspólnie z Carlem Schlechterem) i w Ostendzie (1907, wspólnie z Akibą Rubinsteinem), w 1911 zwyciężył w mistrzostwach Moskwy oraz pokonał 3½ – 2½ Szymona Winawera, natomiast w 1912 zajął II miejsce (za Akibą Rubinsteinem) w Wilnie (mistrzostwa Imperium Rosyjskiego).