Mamy do czynienia z lessami właściwymi, gdy frakcja 0,02–0,05 mm stanowi powyżej 50% analizowanej próby. Wyróżnia się ponadto lessy właściwe piaszczyste oraz less gliniasty. Lessy właściwe powstają w wyniku procesów eolicznych (wiatrowych), jeśli w fazie sedymentacji ich rola była mniejsza, mamy do czynienia z utworami lessopodobnymi.
Geneza Powstaje w warunkach względnie suchego klimatu na co wskazuje między innymi rozmieszczenie strefowe lub związek z określonym piętrem hipsometrycznym. Eoliczna geneza lessu, rozpowszechniona przez Ferdinanda von Richthofena w XIX wieku jest obecnie akceptowana przez wielu badaczy. Niewyjaśniony jest do dzisiaj problem źródła materiału pyłowego, długości transportu i kierunku wiatrów lessotwórczych. Obecnie zarzucono teorię o dalekim transporcie pyłu lessowego, przyjmuje się transport na małe odległości, co najwyżej typowo regionalny do kilkudziesięciu kilometrów. O autochtonizmie lessu polskiego (lokalna akumulacja) świadczą wyniki porównawczych analiz właściwości fizycznych (uziarnienie), składu chemicznego (zawartość węglanów) i mineralogicznego lessów (skład minerałów ciężkich).