Kwintet fortepianowy – rodzaj w muzyce kameralnej, który przypuszczalnie narodził się jako „substytut orkiestry”: w prywatnych salonach bądź niewielkich salach koncertowych, do których nie zmieściłaby się orkiestra, pianiści wykonywali bowiem koncerty fortepianowe z towarzyszeniem zazwyczaj kwartetu smyczkowego.
Wiadomo, że tak właśnie ćwiczył Fryderyk Chopin przed swoimi koncertami publicznymi w Warszawie. W liście z 31 VIII 1830 roku pisał do Tytusa Woyciechowskiego: ...już w tym tygodniu mam cały Koncert [e-moll] próbować w kwartecie, dlatego żeby najprzód ten kwartet mógł się porozumieć ze mną – trochę oswoić, bez czego, Elsner powiada, że próba z orkiestrą od razu nie przyszłaby do ładu. Po dwóch tygodniach (19 IX) raz jeszcze zawiadamiał przyjaciela: Próbowałem zeszłej środy mój Koncert w kwartecie. (...) Jak się wyda z orkiestrą, napiszę Ci w przyszły tydzień, bo w tę środę spróbuję. Jutro jeszcze raz w kwartecie chcę zrobić.