thumb|Strona tytułowa wydania z 1583 Kodeks Justyniana (łac. ) – jedna z trzech części wielkiej kompilacjiNie można w tym wypadku mówić o kodyfikacji, gdyż Digesta były jedynie zbiorem szeregu wypowiedzi jurystów na temat problemów prawnych, nie zaś nowym prawem – Prawo Rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Berier, Warszawa 2009. prawa rzymskiego podjętej w latach 528–534 n.e. przez cesarza Justyniana I Wielkiego.
Historia powstania Justynian rozpoczął prace nad Kodeksem rok po wstąpieniu na tron (527). W tym celu powołał 13 lutego 528 konstytucją (ustawą) Edykty cesarzy, podobnie jak papieskie bulle, noszą nazwy od swych pierwszych słów. specjalną komisję, w skład której weszło siedmiu urzędników cesarskiej administracji wysokiej rangi (byli wśród nich m.in. Trybonian i Theophilus). Komisja zakończyła swoje prace po upływie kolejnego roku i 7 kwietnia 529 roku ogłoszono konstytucją pierwszy w ramach kodyfikacji, tzw. („dawny”), którego treść nie dochowała się do naszych czasówFragment 1 edycji Kodeksu odkryto w Egipcie w 1922 Papirus Oksyrynchos XV.1814, Wacław Osuchowski Rzymskie prawo prywatne. Zarys wykładu 1986 s. 89..